ویزای همسر و خانواده بریتانیا؛ راهنمای کامل برای ایرانی‌ها
ویزای همسر بریتانیا از آن پرونده‌هایی است که رد شدنش معمولاً نه به خاطر «واجد شرایط نبودن»، که به خاطر ناقص بودن مدارک و بدفهمی قانون اتفاق می‌افتد. قانونش در پیوست FM (Appendix FM) قوانین مهاجرت نوشته شده و چهار ستون دارد: رابطه واقعی، توان مالی، زبان انگلیسی و سقف سرپناه. این راهنما هر چهار ستون را برای متقاضی ایرانی باز می‌کند؛ از نردبان زبان A1 تا B1 گرفته تا شرط درآمد ۲۹٬۰۰۰ پوند، هزینه‌های واقعی پرونده و ترتیب درست قدم‌ها. توجه کنید این متن راهنمای عمومی است، نه مشاوره حقوقی؛ قواعد مهاجرتی بریتانیا مرتب عوض می‌شوند و ملاک نهایی همیشه متن به‌روز GOV.UK است.
چه کسانی می‌توانند اقدام کنند؟
مسیر اصلی این راهنما مسیر «شریک زندگی» در Appendix FM است. اسپانسر شما — کسی که در بریتانیا زندگی می‌کند — باید یکی از این‌ها باشد: شهروند بریتانیا، دارنده اقامت دائم (ILR یا وضعیت Settled)، یا در برخی وضعیت‌های حمایتی مثل پناهندگی. خود شما می‌توانید در قالب‌های زیر همسر او باشید:
- همسر قانونی یا شریک مدنی (civil partner): با سند ازدواج یا شراکت مدنی معتبر.
- نامزد (fiancé/e): اگر قصدتان ازدواج در بریتانیا است؛ ویزای نامزدی شش ماهه می‌گیرید تا ازدواج کنید و بعد از داخل بریتانیا به مسیر همسر منتقل می‌شوید. در دوره نامزدی اجازه کار ندارید.
- شریک بدون ازدواج: اگر دست‌کم دو سال رابطه پایدار شبیه زندگی مشترک داشته‌اید و می‌توانید آن را با مدرک نشان دهید.
Appendix FM مسیرهای دیگری هم دارد — مثل والدِ کودک بریتانیایی یا مقیم — که شرط‌هایشان با مسیر شریک زندگی فرق می‌کند. این راهنما روی مسیر همسر و شریک زندگی تمرکز دارد، چون رایج‌ترین پرونده متقاضی‌های ایرانی همین است.
نقشه راه کلی؛ از ورود تا اقامت دائم
مسیر پنج‌ساله استاندارد این‌طور است: برای ورود اول از خارج بریتانیا درخواست می‌دهید و اگر قبول شود، ویزایی به مدت دو سال و نه ماه (۳۳ ماه) می‌گیرید. پیش از پایان آن، از داخل بریتانیا تمدید می‌کنید (FLR) و دو سال و نیم دیگر می‌گیرید. در پایان پنج سال اقامت پیوسته در این مسیر، نوبت اقامت دائم (ILR) است و بعد از آن معمولاً مسیر تابعیت باز می‌شود. در هر سه ایستگاه — ورود، تمدید و اقامت — سه چیز دوباره بررسی می‌شود: رابطه‌تان هنوز واقعی و ادامه‌دار باشد، شرط مالی برقرار باشد و سطح زبان‌تان به پله بعدی رسیده باشد.
ستون اول: شرط مالی — حداقل درآمد ۲۹٬۰۰۰ پوند
از آوریل ۲۰۲۴ حداقل درآمد سالانه برای پرونده‌های جدید شریک زندگی ۲۹٬۰۰۰ پوند است. دو نکته مهم درباره این عدد: اول، دیگر برای فرزندِ همراه مبلغ اضافه‌ای به آن افزوده نمی‌شود؛ عدد برای خانواده با یا بدون فرزند همین است. دوم، کسانی که پیش از ۱۱ آوریل ۲۰۲۴ وارد این مسیر شده بودند، در چارچوب قدیمی ۱۸٬۶۰۰ پوند می‌مانند؛ تازه‌واردها با همان ۲۹٬۰۰۰ پوند سنجیده می‌شوند. این عدد سیاسی و پرسر و صدا بوده و بازبینی‌اش هم مطرح شده است؛ پس روز اقدام، رقم جاری را در GOV.UK دوباره چک کنید.
درآمد را چه کسی باید داشته باشد؟ برای درخواست ورود از خارج بریتانیا، ملاک درآمد اسپانسر است؛ درآمد شما از شغل‌تان در ایران برای ورود اول شمرده نمی‌شود، چون فرض قانون این است که آن شغل را با مهاجرت از دست می‌دهید. (برای تمدید از داخل بریتانیا، درآمد هر دوی شما که در بریتانیا قانونی کار می‌کنید قابل محاسبه است.)
شرط مالی فقط حقوق کارمندی نیست. راه‌های اصلی اثبات آن این‌هاست:
- درآمد استخدامی اسپانسر: اگر دست‌کم شش ماه نزد یک کارفرما بوده (دسته A)، کمترین فیش حقوقی آن شش ماه مبنای محاسبه سالانه است؛ اگر تازه شغل عوض کرده یا درآمدش متغیر است (دسته B)، مجموع درآمد دوازده ماه گذشته شمرده می‌شود. برای هر دو، فیش حقوقی، صورت‌حساب بانکی منطبق و نامه کارفرما با قالب مشخص لازم است.
- خوداشتغالی: با اسناد مالیاتی و حساب‌های سال مالی کامل؛ پیچیده‌ترین دسته از نظر مدرک.
- درآمد غیراستخدامی: مستمری، اجاره ملک، سود سهام و مانند آن، هر کدام با مدارک تعریف‌شده خودشان.
- پس‌انداز نقدی: پس‌اندازی که بالای ۱۶٬۰۰۰ پوند باشد و دست‌کم شش ماه در حساب مانده باشد می‌تواند کمبود درآمد را جبران کند یا به‌تنهایی شرط را پر کند. فرمولش این است: مبلغ لازم = (کمبود درآمد × ۲٫۵) + ۱۶٬۰۰۰ پوند. یعنی تکیه صرف بر پس‌انداز برای عدد ۲۹٬۰۰۰ پوند به ۸۸٬۵۰۰ پوند پس‌انداز نیاز دارد. پس‌انداز می‌تواند در بانک خارج از بریتانیا هم باشد و با نرخ تبدیل رسمی به پوند محاسبه می‌شود.
سخت‌گیری این بخش در «قالب» مدارک است، نه فقط مبلغ: صورت‌حسابی که مهر یا تأیید بانک نداشته باشد، فیشی که با واریز بانکی نخواند، یا نامه کارفرمایی که یکی از بندهای لازم را نداشته باشد، می‌تواند کل پرونده را رد کند.
ستون دوم: زبان انگلیسی — نردبان A1 تا B1
برای هر ایستگاه مسیر، یک سطح زبان لازم است و هر سه سطح باید با آزمون امن زبان (SELT) از فهرست تأییدشده وزارت کشور اثبات شوند:
- ورود اول: A1 در Speaking و Listening.
- تمدید (FLR): A2 در Speaking و Listening.
- اقامت دائم: B1 در Speaking و Listening — و در کنارش قبولی در آزمون Life in the UK.
برای هر پله می‌توانید از هر کدام از برگزارکننده‌های تأییدشده خارج از بریتانیا استفاده کنید: IELTS Life Skills، لنگویج‌سرت (International ESOL SELT)، PTE Home یا Skills for English از PSI. نکته اقتصادی نردبان این است: لازم نیست از همان اول بالاترین سطح را بگیرید؛ هر پله آزمون خودش را دارد و نتیجه هر آزمون دو سال اعتبار دارد. بعضی‌ها ترجیح می‌دهند از اول B1 بگیرند تا برای ایستگاه‌های بعد دوباره آزمون ندهند؛ شدنی است، به شرطی که اعتبار دوساله نتیجه تا زمان آن اقدام نرسیده باشد و آزمون در فهرست همان مسیر باشد. درباره جزئیات خود SELT، راهنمای جداگانه آزمون SELT را در همین آکادمی بخوانید.
معافیت از شرط زبان هم وجود دارد: مثلاً سن ۶۵ سال به بالا، یا شرایط پزشکی و ذهنی مستند که آزمون‌دادن را ناممکن کند. این‌ها استثناست و نیاز به مدرک دارد، نه قاعده.
ستون سوم و چهارم: رابطه واقعی و مسکن
رابطه را باید «واقعی و ادامه‌دار» نشان دهید. برای همسر قانونی، سند ازدواج نقطه شروع است، نه پایان کار؛ افسر پرونده می‌تواند برای اطمینان از واقعی بودن زندگی مشترک، شواهد بیشتری ببیند: عکس‌های مشترک در بازه‌های زمانی مختلف، سوابق سفر برای دیدن هم، مکالمه‌ها و تماس‌ها، و اگر سابقه زندگی مشترک دارید مدارک آن. برای شریک بدون ازدواج، بار اثبات سنگین‌تر است و باید دو سال رابطه پایدار را با اسناد هم‌نشانی مثل اجاره‌نامه مشترک، قبض‌ها یا حساب‌های مشترک نشان دهید.
برای مسکن هم باید نشان دهید در بریتانیا محل اقامت مناسبی دارید که از نظر قانونی پرازدحام (overcrowded) محسوب نمی‌شود؛ معمولاً با سند یا اجاره‌نامه و نامه مالک یا هم‌خانه‌ها.
هزینه‌های پرونده؛ فقط پول ویزا نیست
پرونده خانوادگی بریتانیا از گران‌ترین پرونده‌های مهاجرتی دنیاست و خوب است از اول تصویر کامل هزینه را داشته باشید:
- هزینه درخواست ویزا (Application Fee): برای ورود از خارج، در زمان نوشتن این راهنما حدود ۱٬۹۴۰ پوند است.
- هزینه اضافی سلامت مهاجرت (IHS): برای هر سال ویزا پرداخت می‌شود و دسترسی به خدمات درمانی NHS را پوشش می‌دهد؛ نرخ فعلی برای بزرگسالان سالانه ۱٬۰۳۵ پوند است، یعنی برای ویزای ۳۳ ماهه ورود اول مبلغی نزدیک به ۲٬۸۵۰ پوند.
- آزمون زبان SELT: حدود ۱۵۰ تا ۲۳۰ پوند بسته به برگزارکننده و کشور.
- ترجمه رسمی مدارک، آزمون سل (TB) در صورت شمول، و خدمات اختیاری مثل بررسی سریع‌تر (Priority) هم جداگانه هزینه دارند؛ موجود بودن و قیمت Priority برای پرونده‌های خانوادگی بسته به زمان و مرکز تغییر می‌کند.
هر دو رقم اول را دولت بریتانیا دوره‌ای بازبینی می‌کند؛ پیش از پرداخت، مبلغ روز را در صفحه رسمی همان مسیر ببینید. این هزینه‌ها با کارت بین‌المللی و به پوند پرداخت می‌شوند و اگر پرونده رد شود، هزینه درخواست پس داده نمی‌شود (IHS معمولاً برگشت داده می‌شود).
مدارک معمول برای متقاضی ایرانی
- پاسپورت معتبر شما و مدارک هویتی و وضعیت اقامتی اسپانسر.
- سند ازدواج (و برای نامزد، مدارک قصد ازدواج) — اصل به همراه ترجمه رسمی انگلیسی؛ ترجمه مدارک ایرانی باید کامل و دارای تأییدهای لازم باشد.
- مدارک مالی اسپانسر دقیقاً در قالب دسته‌ای که انتخاب کرده‌اید (فیش حقوقی شش ماه، صورت‌حساب بانکی همان دوره، نامه کارفرما؛ یا اسناد خوداشتغالی و پس‌انداز).
- مدارک رابطه: عکس‌ها، سوابق مکالمه و سفر.
- مدارک مسکن در بریتانیا.
- نتیجه آزمون زبان SELT در سطح لازم، با شماره مرجع یکتا (URN).
- گواهی آزمون سل (TB): ایران در فهرست کشورهایی است که برای ویزاهای بالای شش ماه باید از کلینیک تأییدشده گواهی سل بیاورند؛ کلینیک مجاز و نوبتش را از صفحه رسمی بررسی کنید.
- اگر سابقه رد ویزا یا اقامت در کشور دیگری دارید، صادقانه در فرم اعلامش کنید؛ پنهان‌کردنش از خود رد شدن بدتر است.
درخواست ورود از خارج بریتانیا آنلاین ثبت می‌شود و بعد برای ثبت اطلاعات بیومتریک (اثر انگشت و عکس) به مرکز درخواست ویزا مراجعه می‌کنید. زمان بررسی پرونده‌های خانوادگی از خارج معمولاً چند هفته تا چند ماه است و به حجم کاری مرکز و کامل بودن پرونده بستگی دارد؛ پرونده ناقص یعنی مکاتبه و انتظار بیشتر.
اشتباه‌های رایج ایرانی‌ها در این پرونده
اول، دست‌کم گرفتن قالب مدارک مالی: مبلغ درآمد کافی است، اما فیش و صورت‌حساب با هم نمی‌خوانند یا نامه کارفرما ناقص است. دوم، آزمون زبان اشتباه: دادن آیلتس آکادمیک معمولی به جای SELT، یا گرفتن سطح پایین‌تر از پله‌ای که در آن هستید. سوم، ترجمه ناقص سند ازدواج و شناسنامه‌ها. چهارم، بی‌توجهی به قاعده شش‌ماهه پس‌انداز؛ پولی که تازه به حساب نشسته، برای شرط مالی شمرده نمی‌شود. و پنجم، شروع دیرهنگام: آزمون زبان و جمع‌کردن شش ماه مدارک مالی را نمی‌شود در دو هفته آخر ساخت.
پرداخت هزینه‌های پرونده از ایران
هزینه درخواست ویزا و IHS آنلاین و به پوند پرداخت می‌شود و هزینه آزمون زبان هم همین‌طور. اگر کارت بین‌المللی ندارید، پرداخت هزینه آزمون SELT و هزینه‌های ویزا را می‌توانید از طریق تراست‌پی ۲۴ انجام دهید؛ در بخش خدمات، پرداخت‌های ویزا و آزمون هر دو پوشش داده می‌شوند. پیش از هر پرداخت، مبلغ و مقصدش را با صفحه رسمی مسیرتان تطبیق دهید، چون این مبالغ برگشت‌پذیر نیستند.
پرسش‌های پرتکرار
حداقل درآمد اسپانسر چقدر است؟ برای پرونده‌های جدید ۲۹٬۰۰۰ پوند در سال، بدون مبلغ اضافه برای فرزند. کسانی که پیش از آوریل ۲۰۲۴ وارد مسیر شده‌اند با چارچوب قدیمی ۱۸٬۶۰۰ پوند ادامه می‌دهند. رقم روز را در GOV.UK چک کنید، چون این عدد سابقه تغییر دارد.
درآمد خودم در ایران حساب می‌شود؟ برای ورود اول نه. ملاک، درآمد اسپانسر در بریتانیاست (یا پس‌انداز مشترک). از تمدید به بعد، درآمد قانونی هر دوی شما در داخل بریتانیا قابل محاسبه است.
برای ورود چه سطح زبانی لازم است؟ A1 در Speaking و Listening، با یک آزمون SELT تأییدشده. در تمدید A2 و در اقامت دائم B1 به همراه آزمون Life in the UK لازم می‌شود.
ویزای اول چقدر اعتبار دارد و کی به اقامت دائم می‌رسم؟ ورود اول ۳۳ ماه؛ بعد یک تمدید ۳۰ ماهه؛ و در پایان پنج سال اقامت در این مسیر می‌توانید برای اقامت دائم اقدام کنید.
هزینه کل پرونده تقریباً چقدر می‌شود؟ فقط هزینه درخواست و IHS ورود اول روی هم حدود ۴٬۸۰۰ پوند می‌شود؛ آزمون زبان، ترجمه‌ها و هزینه‌های جانبی را هم اضافه کنید. ارقام دقیق روز را پیش از پرداخت در GOV.UK ببینید.
اگر پرونده رد شود چه می‌شود؟ در بیشتر پرونده‌های خانوادگی حق اعتراض (appeal) بر مبنای حقوق بشر وجود دارد، اما مسیرش طولانی است. راه درست‌تر معمولاً رفع ایراد اعلام‌شده و اقدام دوباره با پرونده کامل است؛ دلیل رد را از نامه تصمیم دقیق بخوانید.